1. Digitalisering van de boeken

van de Meesters

1.1. Waarom digitaliseren?

Wereldwijd worden in deze tijd miljoenen boeken gedigitaliseerd. Een gerenommeerde instantie als de Koninklijke Bibliotheek in Nederland gaat zelfs zover dat ze hiervoor boeken stuksnijdt: de rug van het boek wordt afgesneden omdat de bladzijden losliggend sneller en mooier gedigitaliseerd kunnen worden. Deze vernieling van het oorspronkelijke boek past de Koninklijke Bibliotheek alleen toe als ze minstens twee originele exemplaren hebben, zodat er één ongehavend bewaard kan worden. Maar de filosofie is duidelijk: beter een goed gedigitaliseerd boek dan een goed bewaard niet-gedigitaliseerd boek.

Waarom is het digitaliseren zo belangrijk en wat houdt het precies in?
De eerste stap in het digitaliseringstraject is het scannen van alle bladzijden van een boek. De scanner neemt een digitale ‘foto’ van de bladzijde, en die foto wordt als een digitaal bestand opgeslagen. Deze stap is vooral belangrijk voor het bewaren van de informatie die aan het papier is toevertrouwd. Papier en inkt hebben immers maar een beperkte levensduur. En nog kritieker: door brand, overstroming, diefstal of andere onvoorziene omstandigheden kan een hele collectie waardevol materiaal onherstelbaar vernietigd worden. Een digitaal bestand daarentegen kan heel eenvoudig gekopieerd op verschillende beveiligde plaatsen bewaard worden. Geen houtworm kan het digitaal bestand aantasten, geen brand kan het enige exemplaar vernietigen. Bibliotheken en wereldorganisaties zien de digitalisering dan ook als het veilig stellen van het (papieren) cultureel erfgoed uit de wereldgeschiedenis.

Naast het bewaren is het beschikbaar stellen de tweede belangrijke drijfveer achter de wereldwijde digitaliseringsprojecten. Een digitaal bestand kan via internet aan alle geïnteresseerden beschikbaar gesteld worden. Wanneer de scans op een website geplaatst worden, kan men van overal in de wereld via de computer het boek digitaal ‘doorbladeren’, lezen en bestuderen.

Wanneer het lezen niet voldoende is, maar indien het ook gewenst is om de tekst te kunnen doorzoeken via de computer met een zoekterm, dan wordt het boek bovendien door de ‘tekstherkenningssoftware’ gehaald: het gespecialiseerde computerprogramma probeert de tekst van de foto te herkennen en om te zetten in digitale tekst. Op deze wijze probeert de computer dus het boek te lezen, zodat de bladzijde niet alleen als foto in de computer staat, maar dat de tekst op die bladzijde ook als tekst in de computer komt, met alle zoek- en bewerkingsmogelijkheden die daarbij horen. Omdat de computer nog niet ‘perfect’ is in het herkennen, komt hier ook nog ‘handarbeid’ aan te pas om scanfouten te corrigeren en andere problemen bij het interpreteren van de tekst op te lossen. Soms moet men zelfs een heel boek overtypen, omdat de computer de afwijkende zetletters die soms door drukkers vroeger werden gebruikt niet kan herkennen.

1.2. Het digitaliseringsproject binnen de stichting

Binnen de stichting hebben we het project opgestart om alle boeken van de Meesters te digitaliseren. Wat betreft de huidige druk van een boek, en de vertalingen hiervan, is dat heel eenvoudig: deze zijn reeds digitaal. Anders is het gesteld met de oude drukken: hiervan was nog geen digitaal bestand beschikbaar.

In een eerste fase leggen we dus het oude boek — in de regel de eerste druk van het boek — onder de scanner en ‘fotograferen’ we elke bladzijde. De digitale fotobestanden kopiëren en bewaren we op verschillende plaatsen. Hiermee is de eerste en belangrijkste doelstelling gerealiseerd: het veilig stellen van de wijze waarop de eerste boeken van de Meesters het stoffelijke levenslicht zagen. De stichting heeft immers als eerste taak het veilig bewaren van het ‘erfgoed’ van Jozef Rulof. Tot dat erfgoed behoren niet alleen de boeken, schilderijen en geluidsopnames, maar tevens al het ‘archiefmateriaal’ dat ten tijde van het leven van Jozef Rulof gevormd is, zoals bijvoorbeeld de handgeschreven brieven die Jozef naar kennissen en lezers stuurde. Onze opzet is om alles wat waarde kan hebben voor geïnteresseerde lezers of onderzoekers te digitaliseren en op deze wijze voor de toekomst veilig te stellen.

Als tweede stap halen we alle bladzijden van de oude drukken en andere teksten door de tekstherkenningssoftware, om alle tekst ook digitaal in de computer te krijgen. Daarna zullen we nog heel wat tijd stoppen in het corrigeren van de scan- en tekstherkenningsfouten.

Naast het bewaren is het ‘beschikbaar stellen aan de wereld’ ons tweede motief. Op onze website zullen we de mogelijkheid bieden om digitaal door de oude drukken en ander archiefmateriaal te bladeren. Op die wijze komen de eerste drukken en het archiefmateriaal beschikbaar voor iedereen met een internetaansluiting. Vele lezers vragen ons immers of wij niet iemand kennen die een ‘eerste druk’ te koop heeft. Zodra het digitaliseringsproject is afgerond kunnen we verwijzen naar onze website, niet alleen voor de eerste drukken van de boeken, maar ook voor veel ander archiefmateriaal.

Als we bijvoorbeeld kijken naar de stofomslag van de eerste druk van ‘De Kringloop der Ziel’, dan geeft dit archiefmateriaal een helder beeld van de tijd waarin de boeken tot stand zijn gekomen. Zoals uit het stukje van dominee M. Beversluis blijkt was het een tijd waarin de gelovige werd opgeroepen om zich open te stellen voor de vreemde inhoud van ‘Een Blik in het Hiernamaals’ ten einde een ‘wijding’ te ontvangen. Voor de jongere lezers onder ons, of de lezer die vertrekt vanuit een andere culturele achtergrond, kan het heel verrijkend zijn te beseffen welke tijdsgeest er in Nederland heerste op het moment dat de boeken geschreven werden, om een aantal passages uit de boeken te begrijpen door ze in de juiste context te kunnen plaatsen. De lezer uit die tijd beschikte over die context omdat hij er midden in leefde. Heel wat huidige lezers en zeker veel toekomstige lezers missen die context, en kunnen gebaat zijn bij een beschikbaarheid van ander historisch materiaal om die context op te bouwen.

Wanneer we digitaal de beschikking hebben over alle teksten van de eerste drukken en ook van alle vertalingen, willen we al deze teksten in een database-systeem onderbrengen, waarin bovendien alle talen onderling gekoppeld zullen zijn. Vanuit deze database kunnen we dan efficiënt alle volgende digitale én papieren uitgaven produceren. Daarnaast zal deze database ook online vele mogelijkheden geven, die we in de volgende donateursbladen verder uiteen zullen zetten.

De beschikbaarheid van de eerste drukken van de boeken is niet alleen interessant voor het lezen en bestuderen van het oorspronkelijk materiaal. In de afgelopen jaren hebben tegenstanders van het werk van Jozef Rulof de wereld bestookt met ‘zinnetjes’ die uit de boeken zouden zijn geplukt, en die het werk en de filosofie in diskrediet moesten brengen. Wij hebben voor de rechter bewezen dat sommige van die zinnetjes helemaal niet in de boeken voorkwamen en alleen ontworpen waren om het werk in opspraak te brengen. Voordat we de hele juridische molen hadden doorlopen was er echter veel kostbare tijd verstreken.

Het werd ons duidelijk dat er op een dergelijk moment behoefte is aan een digitaal systeem waarmee men onmiddellijk kan opzoeken of een bepaalde zin wel of niet in de (oorspronkelijke) boeken van Jozef Rulof staat. Door het digitaliseringsproject zullen wij die mogelijkheid gaan aanbieden via onze website. Zo kan niet alleen een geïnteresseerde lezer, maar ook een rechter of een andere ‘deskundige’ de waarheid en onwaarheid van alle ‘beweringen’ toetsen.

De Stichting Geestelijk-Wetenschappelijk Genootschap “De Eeuw van Christus” stelt zich op deze wijze tot taak om als vast referentiepunt te fungeren voor de oorspronkelijkheid van de teksten van de Meesters.
In de volgende donateursbladen zullen we dieper ingaan op de concrete wijze waarop we deze taak kunnen vervullen. Daar dit project omvangrijk is en wij hiervoor computerdeskundigen nodig hebben, vragen wij uw financiële steun om dit digitaliseringsproject met kracht te kunnen aanvatten en doorvoeren, zodat het geestelijke erfgoed van de Meesters ook op deze wijze veilig is en beschikbaar komt voor nu en de toekomst.

2. Voorproefje

Het is niet de bedoeling van dit 'voorproefje' om u reeds een beeld te geven van wat het digitaliseringsproject allemaal zal opleveren. Dit is nu nog niet mogelijk omdat de meeste resultaten slechts toonbaar zullen worden naarmate het project vordert, het archiefmateriaal gescand wordt en de database gevuld wordt met gegevens.

Van enkele aspecten kunnen we wel al een voorproefje tonen. Zo gaan we van elk boek van Jozef Rulof de eerste druk scannen, en zullen we deze gescande pagina's op onze website plaatsen zodat u doorheen het boek kunt bladeren. De gescande pagina's van 'Jeus van Moeder Crisje Deel 1 Druk 1' en van 'Zij die terugkeerden uit de dood Druk 1' staan al online.

Vervolgends halen we alle gescande pagina's door de tekstherkenningsprocedure, zodat we u ook de tekst van deze drukken in een leesbaar en doorzoekbaar geheel kunnen aanbieden. Ook dat is voor beide genoemde boeken reeds beschikbaar.

2.1. Zij die terugkeerden uit de dood Druk 1

klik hier om naar de startpagina te gaan van de eerste druk van het boek 'Zij die terugkeerden uit de dood'

2.2. Jeus van Moeder Crisje Deel 1 Druk 1

klik hier om naar de startpagina te gaan van de eerste druk van het boek 'Jeus van Moeder Crisje Deel 1'

2.3. Het archief van de stichting

klik hier om naar de startpagina te gaan van het archief van de stichting